Czerniak złośliwy zależny od promieniowania UV
Opis jednostki: Czerniak należy do najbardziej złośliwych nowotworów. Powstaje z melanocytów i jest bardzo niebezpiecznym i opornym na leczenie nowotworem skóry, błon śluzowych lub błony naczyniowej gałki ocznej. Pomimo, że stanowi tylko 4% nowotworów złośliwych jego szybki wzrost, wczesne i liczne przerzuty oraz niewielka podatność na leczenie sprawia, że śmiertelność z powodu tego nowotworu przekracza 79%. Szacunkowo na ten nowotwór zachoruje 1/300 Polaków, a liczba chorych wciąż wzrasta.
Przyczyny genetyczne: Na rozwój czerniaka mają wpływ zarówno czynniki środowiskowe takie jak promieniowanie UV, jak również cechy genotypowe, w tym warunkujące fenotyp wrażliwy na UV, z cechami takimi jak: niebieski lub zielony kolor oczu, jasne, rude włosy, jasna karnacja, piegi, nadwrażliwość na światło słoneczne i nadwrażliwość na UV tzw. fenotyp RHC (ang. Red Hair Color), który z dodatkowym wariantem sekwencyjnym genu MC1R podwaja ryzyko zachorowania na czerniaka. Zmiany polimorficzne i mutacje genu MC1R powodują zaburzenia w regulacji metabolizmu melaniny, w tym zmianę stosunku ilościowego form melaniny na rzecz czerwonej, która tworząc wolne rodniki pod wpływem UV powoduje niebezpieczne uszkodzenia DNA i skóry, co zwiększa tym samym predyspozycje do wystąpienia czerniaka złośliwego.
- Mutacje innego genu CDKN2A, w obecności dwóch prawidłowych kopii genu MC1R, wykazują 50% penetrację dla średniej wieku 58,1 lat, co oznacza że nosiciele mutacji genu CDKN2A obciążeni są 50% ryzykiem zachorowania na czerniaka w średnim wieku 58 lat. W obecności jednak dodatkowej mutacji jednej kopii genu MC1R penetracja genu CDKN2A jak również ryzyko zachorowania na czerniaka wzrasta dramatycznie do 84% przy średniej wieku 37,8 lat, wskazując na ścisłą zależność między tymi genami w procesach nowotworowych. Zaburzenia funkcji genu CDKN2A stwierdza się w 25–40% przypadków sporadycznych czerniaków, a odziedziczone mutacje w genie CDKN2A występują u 30–50% osób z czerniakiem.
Badanie to powinny wykonać:
często korzystają z solarium i lamp kwarcowych,
nie stosują lub niewłaściwie korzystają z ochrony przeciwsłonecznej,
posiadają jasną karnację, jasne rude lub włosy i oczy (niebieskie, zielone), osoby trudno opalające się i skłonne do oparzeń słonecznych (fenotyp RHC),
posiadają liczne znamiona barwnikowe,
maja krewnych, u których zdiagnozowano ten typ nowotworu,
w każdym wieku, jednak ostatnio czerniak stał się najczęstszym nowotworem, na jaki chorują młode kobiety.
- Materiał do badania:
- Wymaz z jamy ustnej
- Zakres analiz:
- Wykrycie wariantów genu (alleli) warunkujących podstawowy genotyp RHC, który predysponuje do wystąpienia zależnego od promieniowania UV raka skóry.
- Analiza genetyczna trzech podstawowych zmian (polimorfizmów/mutacji) w genie receptora typu pierwszego dla melanokortyny (MC1R).
- OMIM:
- 155555, OMIM Home
- Literatura:
- 155600
- Materiał do badania:
- Wymaz z jamy ustnej
- Zakres analiz:
- Wykrycie wariantów genu (alleli) warunkujących podstawowy genotyp. RHC oraz mutacji podnoszących dodatkowo ryzyko wystąpienia zależnego od promieniowania UV raka skóry.
- Analiza genetyczna trzech podstawowych oraz kilkunastu dodatkowych zmian (polimorfizmów/mutacji) w genie receptora typu pierwszego dla melanokortyny (MC1R).
- OMIM:
- 155555, OMIM Home
- Literatura:
- 155600
- Materiał do badania:
- Wymaz z jamy ustnej
- Zakres analiz:
- Kompleksowa analiza genetyczna polimorfizmu SNP (mutacji) w genach MC1R oraz CDKN2A, predysponujących do wystąpienia zależnego od promieniowania UV oraz rodzinnego czerniaka.
- Test zawiera badanie wszystkich wymienionych powyżej mutacji.
- OMIM:
- 155555, OMIM Home
- Literatura:
- 155600